Xukuumada Siilaanyo waxay wax weyn ka bedeshay, waxyar kadib markii ay talada dalka la wareegtay,  qorshaha geedi socodka ee siyaasada arrimaha dibedda ee dalka lagu hago, waxayna banaysay in cidkasta oo ay danta laga dhex arko si toosa loola fadhiisan karo.

Xildhibaanada labada gole ee Somaliland oo ah dadka ay sida tooska ah u khusayso dhacdooyinka iyo siyaasada maalinlaha ah ee ka socota Somaliland ayaa mar walba ka hadla xaalad kasta oo la soo derista maamulka uu hogaamiyo madaxweyne Siilaanyo marka laga reebo xildhibaanada labada gole ee laga soo doorto Gobolada galbeedka Somaliland.

Waxaa shalay shir jaraa’id qabtay 14 xildhibaan oo ka soo jeeda beesha Galbeedka Burco (Habar Yoonis) kuwaas oo si toos ah u cambaareeyay Wasiirka Wasaarada Macdanka iyo Biyaha Somaliland, kuna eedeeyay inuu ku kacay fal dhagareed qabyaaladaysan oo uu kala takoorayo kuna kala fadli yeelo beelaha Somaliland, iyagoo sheegay inuu si cad beesha uu ka soo jeedo ee Habar Jeclo uu uga  u  faa’ideeyay mashaariicda dhaqaalihii mucaawinada ahaa ee laga helay dawladaha caalamka boqolkiiba sadex iyo konton.

Sidoo kale waxaa iyaduna jirtay dhacdo kale oo foolxun oo ka soo yeedhay oday dhaqmeedyo ka soo jeeda qaar ka mida beelaha Somaliland ee deegaanka Hargeysa oo sheegay inaanay Caasimada dalka ee Hargeyda iska soo sharixi Karin Cid aan dhalasho ahaan ka see jeedin deegaanka.

Labadaa jawaabood ee xildhibaanada beesha  Habar Yoonis ka bixiyeen oo meesha leeg, waxay ku haboonayd  inay ka soo yeedhaan xildhibaanada hurda ee Gadabuursi oo waajibkoodii ka seexday waana xildhibaanada qudha ee joogitaankooda Hargaysa yahay mid bilaa faa’ida ah. Danta guud ee Somaliland inay uga gabadaan sidii gashaantimo xishoonaaya taniyo intii Somaliland la aas-aasay waa  mid muujinaysa inayna la jaanqaadi karayn qaabka loo furdaamiyo siyaasada Somaliland. Tusaale ahaan xildhibaanada Gadabuursi waxaa dhamaantood ka wada miisaan weyn kana karaamo badan Fu’aad Aadan Cadde oo la xasuusan yahay hadalkiisii taariikhiga ahaa ee uu kaga faalooday siyaasada Somaliland iyo hab-dhaqanka beelaysan ee beelaha dhexe caadaysteen.

Waxaa iyaduna xusid mudan in salaadiinta Somaliland ay si toosa iyo si dadbanba isku bedeleen siyaasiyiin iyagoo ka hadlaya dhacdo kasta oo la soo derista maamulka madaxweyne Siilaanyo, tusaale ahaan warshada sibidhka ee Berbera oo ah mid dheefteedu ka wada dhaxayso dhamaan dadka reer Somaliland ay salaadiinta qaarkood isu tuseen inay iyaga si gaar ah u khusyso.

Dhacdooyinkaas waxay muujinayaan in siyaasada Somaliland tahay mid beelaysan hogaankana ay u hayaan madaxdhaqameedyada beesha dhaxe. Danta guud ee dawladeed waxay noqatay mid lagu maareeyo qaab beeleed,  sida maamulka wasaaradihii waaweynaa oo gacanta ugu jira reer qudha.

Gobolada Galbeedka Somaliland waxay noqdeen qaar aan cidna u maqnayn siyaasiinta kaga jira labada golena ka seexdeen ama indhaha ka qabsadeen ficilada iyo siyaasiinta beelaysan ee dhaqanka u noqotay Somaliland. Xildhibaanada  metela gobolada galbeedka Somaliland waxay noqdeen niman ummadoodii ku qanciya in nidaam dawladeed dalka lagu hago iyagoo ogsoon in ilihii dhaqaale ee dalka iyo macaawinooyinka dalka soo gaadha lagu maareeyo loona qaybsado qaab beelaysan loona xidhay dad gaara.

Intaa waxaa dheer madaxdhaqameedyada beesha dhexe oo iyagu caadaystay inay sifooyin badheedh ah ay ka soo yeedho. Waxaan la soconaa in madaxdhaqameedyadaasi ay dhawaan siyaasadeeyeen socdaalkii Madaxweyne ku xigeenku ku tagay dhulka abaaruhu waxyeeleeyeen iyagoo u arkay in Saylici socdaal ku tagay dhul Gadabuursi ku sheeganaayo Sacad Muuse.  Arrintaasi waxay markhaati ka tahay damaca qaawan ee Beesha sacad Muuse ee dhul-balaadhsiga  ku salaysan. Nasiib daro dhulkaas ay sheeganayaan Sacad Muuse waa arrin ay ku taageersan yihiin walaalahooga beesha dhexe oon waxba kala socon xaqiiqada dhulkaas ku saabsan. Siyaasiinta Gadabuursi damacaa soo noqnoqonaaya weli kama hadal marka laga reebo Marxuun Cabdi Xasan Buuni oo si cad uga hadlay dhulkaas isagoo barigaa hoosta ka xariiqay in dhulkaas Sacad Muuse ku doodaayo isaga laga soo doortay lixdankii.

Gabagabadii, siyaasada Somaliland ee qaab beeleedku hagayso iyo dareen la’aanta siyaasiinta Gadabuursi waxay keeni doontaa, haddii si degdeg ah wax looga bedeliwaayo, in jiritaankii iyo wada jirkii lagu tuhmaayay Somaliland meesha ka bixi doonto.  Lama mooga qaabka arrimaha Bariga loo maaraynaayo ee ka duwan qaab dawladeedka. Lama mooga in ilihii dhaqaale iyo dantii guud waddo qudha maraan. Lama mooga xildhibaano ku sheega xishoodka ama doqoniimada la hagoogan ee gabay dadkoodii. Lama mooga in ilaha dhaqaale ee Awdal & Salal yihiin kuwa qudha ee dadkoodii gacanta ugu jirin. Lama mooga damacyada daandaasiga huwan ee hoosta ka socda.

Xaqiiqooyinkaasi  waxay khasab ka dhigayaan in dadweynuhu dib u xisaabtamaan danahooga iyo aayahoogana guntiga u gaabsadeen lana soo afjaro aamuska nacasnimada leh.

Wadhaf News